Przedmioty Teoretyczne_26_Historia architektury i urbanistyki XIX wieku

Nazwa pracowni / przedmiotu

Katedra Architektury i Urbanistyki, Historia architektury i urbanistyki XIX wieku

Kierownik Pracowni / Wykładowca

Teresa Bardzińska-Bonenberg, dr hab.inż.arch., prof. ndzw. UAP

Asystent

Sala

sala nr13, budynek ul. Wolnica

Ogólna formuła przedmiotu

Zajęcia z przedmiotu Historia Architektury i Urbanistyki na 1 stopniu studiów mają charakter wykładów w wymiarze 2 jednostek zajęć (1,5 godz.) tygodniowo. Prowadzone są na 1,2,3,4,5,6 i 7 semestrze. Semestr 3 to Historia architektury i urbanistyki XIX wieku, stanowiąca integralną część przedmiotu.

W trakcie semestrów organizowane są wyjścia w teren, związane ściśle z omawianymi w trakcie semestru zagadnieniami. Na 2 stopniu zajęcia z przedmiotu Teoria architektury mają charakter studialny (badania własne prowadzone w zespołach) w wymiarze2 jednostek zajęć (1,5 godz.) tygodniowo i obejmują 1 i 2 semestr studiów.

Typ przedmiotu

Obowiązkowy przedmiot Historia architektury i urbanistyki XIX wieku jest w programie nauczania na semestrze 6, I stopnia studiów na kierunku Architektura i Urbanistyka.

Poziom przedmiotu

Wymaga wiedzy z zakresu liceum i poprzednich dwóch semestrów, należy więc do grupy zaawansowanych.

Rok studiów

Semestr 6, I stopnia studiów, dla kierunku Architektura i Urbanistyka

Liczba punktów ECTS - informacja na planie studiów

Przedmiot daje 2 punkty ECTS

Efekty kształcenia

WIEDZA

  1. Student ma uporządkowaną, podbudowaną teoretycznie wiedzę ogólną obejmującą kluczowe zagadnienia z zakresu historii architektury europejskiej i polskiej w okresie XIX wieku.

  2. Student ma szczegółową wiedzę związaną z wybranymi zagadnieniami historii architektury europejskiej i polskiej w okresie XIX wieku.

  3. Student ma podstawową wiedzę o trendach rozwojowych z zakresu architektury europejskiej i polskiej w okresie XIX wieku.

  4. Student ma podstawową wiedzę o urządzeniach technicznych, materiałach, sposobie pracy na budowach w okresie XIX wieku.

  5. Student zna podstawowe rozwiązania projektowe w architekturze europejskiej i polskiej w okresie gotyku i renesansu, wyniki stosowanych metod projektowych, techniki budowy, narzędzi i materiałów.

UMIEJĘTNOŚCI

  1. Student potrafi pozyskiwać informacje z literatury, baz danych oraz innych, właściwie dobranych źródeł, także w języku angielskim, potrafi integrować informacje, dokonywać ich interpretacji, a także wyciągać wnioski oraz formułować i uzasadniać opinie.

  2. Student ma umiejętność samokształcenia się.

  3. Student potrafi dokonać krytycznej analizy i ocenić stosowane rozwiązania techniczne z zakresu omówionej architektury europejskiej i polskiej w okresie XIX wieku.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

  1. Student rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie.

  2. Student ma świadomość ważności kształtowania kompozycji architektonicznej, jako elementu wpływającego na przestrzeń, w której żyją ludzie.

  3. Student potrafi myśleć i działać w sposób przedsiębiorczy.

Wymagania wstępne

WIEDZA

  1. Student ma wiedzę z zakresu sztuki, historii, geografii, matematyki, fizyki przydatną do zrozumienia prostych zależności zachodzących w budowlach na przestrzeni wieków w różnych warunkach klimatycznych i kulturowych,

  2. student ma podstawową wiedzę o trendach rozwojowych i najistotniejszych nowych osiągnięciach z zakresu projektowania architektonicznego i urbanistycznego,

  3. student zna podstawowe metody, narzędzia, techniki pracy (w tym rysunek architektoniczny), konieczny w prowadzeniu notatek z wykładów i przygotowania prac semestralnych.

UMIEJĘTNOŚCI

  1. student potrafi pozyskiwać informacje z literatury, baz danych oraz innych, właściwie dobranych źródeł, także w języku angielskim, potrafi integrować informacje, dokonywać ich interpretacji, a także wyciągać wnioski oraz formułować i uzasadniać opinie,

  2. student ma umiejętność samokształcenia się,

  3. student potrafi posługiwać się technikami informacyjno-komunikacyjnymi obejmującymi środki plastyczne (rysunek architektoniczny), właściwymi dla warsztatu architekta.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

  1. student rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie, potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób,

  2. student potrafi myśleć i działać w sposób przedsiębiorczy.

Treści merytoryczne przedmiotu

  1. Tło polityczne, gospodarcze i społeczne epoki. Dwa nurty w architekturze: oficjalny, i inżynierski, odpowiadający na potrzeby powstającego przemysłu i rozwijających się miast. Osiągnięcia techniki budowlanej: żeliwo (sprzęty żeliwne, żeliwne elementy konstrukcyjne, most na rzece Severn 1779), żelazo (Nancy 1755, żelazne szyny kolejowe 1767, kute belki stropowe), żelbet (1848 Monier) i pierwsze zastosowania w obiektach inżynierskich (latarnia morska w Eddystone 1774).Obiekty przemysłowe o konstrukcji żelaznej: przędzalnie, rafineria, fabryki. Pierwsze mosty o konstrukcji żeliwnej i żelaznej: Abraham Darby, Thomas Telford. Intuicyjne rozwiązania konstrukcyjne: żelazna belka dwuteowa, żelbetowy strop sprężony. Znaczenie ochrony przeciwpożarowej w budynkach przemysłowych: rafineriach, tkalniach. Maszyna parowa 1788, maszyna tkalnicza.

  2. Szkoły inżynierskie i szkoły architektury – rozwój teorii projektowania architektonicznego – Francja (szkoła przy Rue Harpe 1743, Ecole des Ponts et Chaussees – Ecole Politechnique). Anglia i Francja: rozwój przemysłu na ogromną skalę. Powstanie teorii nowej kultury, sztuki i architektury (John Ruskin, Wiliam Morris, Philip Webb – Czerwony Dom: połowa XIXw). Nurt oficjalny w architekturze – wykorzystanie nowych osiągnięć techniki i technologii. John Soane: budowle monumentalne, John Nash: „krajobrazowa rezydencja miejska” w Londynie Victor Louis: Theatre Francais.

  3. Wiedeń – secesja: OttoWagner (stacje metra, kasa oszczędności Spaarkasse Josef Hoffman (dom Stocleta w Brukseli), Joseph Olbrich (budynek Secesji). Adolf Loos. Hiszpania: Antonio Gaudi. Adolf Loos – krytyka architektury, dom Steinera. Henri Van de Velde. Ruch futurystyczny: Włochy, Antonio Sant’Elia, Mario Chiattone.

  4. Nowe potrzeby i nowe rozwiązania architektoniczne we wielkich miastach: paryskie hale targowe. Nowa estetyka. Henri Labrouste – biblioteki, ściana osłonowa. Europejski dom handlowy: Paryż –Magasin au Bon Marche (Eiffel), au Printemps (Boileau). Akademizm:Berlin, Monachium, Londyn.

  5. Stany Zjednoczone w XIXw – różnice w potrzebach społeczeństwa emigrantów a społeczeństwa osiadłego. Konstrukcja „baloon frame” wszechstronna elastyczność, konstrukcja budynków z kamienia. Typowe, szkieletowe konstrukcje żelazne – James Bogardus, budowa nadbrzeża w St. Louis. Domy handlowe w Stanach (Wanamaker Store w Filadelfii) i w Europie. Pierwsze przemysłowe żelazne konstrukcje szkieletowe w Europie (fabryka czekolady Meniera)

  6. Wielkie Wystawy – geneza i pierwowzór przedsięwzięcia. Kolejne wystawy: Londyn 1851 Crystal Palace (Paxton), Paryż 1855 Palais de l’Industrie (Hector Horeau), i Galerie des Machines, Paryż 1867 – symbolika kuli ziemskiej (J.B. Kranz, Eiffel), Paryż 1878 – Pałac Trocadero, wejście główne, Galerie des Machines (De Dion), Paryż 1889 – Galerie (Palais) des Machines (Dutert-arch., Contamin-konstr.), Wieża Eiffla, Chicago 1893 i regres rozwiązań. Gustaw Eiffel – konstrukcje: inne budowle inżynierskie o konstrukcji żelaznej i stalowej

  7. Stany Zjednoczone: konstrukcja szkieletowa wielkich budynków. Sytuacja centrum Chicago. Szkoła chicagowska 1879-1893 (Louis Sullivan, Le Baron Jenney, Henry Hobson Richardson, Wiliam Holabird, Martin Roche, Daniel Burnham, John Root. Problem fundamentów, okno chicagowskie, doświetlanie wnętrz, powierzchnia do wynajmowania. Ornament i gładka ściana.

  8. Sytuacja w środowiskach artystycznych: sztuka oficjalna i awangarda – Art nuoveau i Arts and Crafts Movement: Bruksela i Anglia, Francja. Victor Horta (dom przy Rue Turin, Maison du Peuple). Hendrik Petrus Berlage – Giełda w Amsterdamie. Anglia: Charles Rennie Mackintosh (School of Arts, Willow Tearooms).

  9. Żelbet: powstanie teorii i praktyka rozwiązań: Hennebique – dom, Anatole Baudot – kościół, budowle przemysłowe i inżynierskie, budowle reprezentacyjne. Auguste Perret: dom przy Rue Franklin, kościół Notre-Dame du Raincy. Mosty Roberta Maillarta.

  10. Tradycja amerykańska: domy prerii. Frank Lloyd Wright: dom Isabel Roberts, dom Robiego, budynek wielorodzinny, Taliesin, Larkin building, Johnson Wax Comp., dom nad wodospadem, muzeum Guggenheim’a, koncepcje urbanistyczne FLW. Europa: Deutsche Werkbund: Peter Behrens, Walter Gropius, Adolf Meyer. Ekspresjonizm w architekturze: Bruno Taut, Hans Poelzig, Erich Mendelsohn, Hugo Haring, Wilhelm Marinus Dudok. Osiedla i domy Petera Ouda.

  11. Grupa De Stijl: Van Doesburg, Van Esteren, Gerrit Rietveld. Bauhaus: szkoła rzemiosła, architektury i sztuk użytkowych. Walter Gropius. Rosyjski/radziecki konstruktywizm: Malewicz, Lissitzky, Tatlin, Wiesninowie, Szczusew. Rok 1937 i konkurs na Pałac Rad.

  12. Le Corbusier: architekt i urbanista. Mies van der Rohe.

  13. Pierre Luigi Nervi, Alvar Aalto, Ereo Saarinen, Jorn Utzon.

Spis zalecanych lektur

Literatura podstawowa:        

  1. Banham Reyner; Rewolucja w architekturze; Wydawnictwa Artystyczne i filmowe; Warszawa, 1979

  2. Benevolo L.;Die Geschichte der Stadt, Campus,Frankfurt-New York, 2000

  3. Benevolo Leonardo; Histoire de l’architecture moderne; 1. La revolution industrielle; Espace & Architecture, Dunod; Paris, 1978

  4. Biegański Piotr; U źródeł architektury współczesnej; PWN; Warszawa, 1972[1]

  5. Broniewski Tadeusz; Historia architektury dla wszystkich; Ossolineum; Wrocław 1990

  6. Crawford A.; Charles Rennie Mackintosh; Thames&Hudson; London 1995

  7. d`Alfonso Ernesto, Samss Danilo; Historia Architektury; Arkady; 1997

  8. Fletcher B.; Key Monuments of Architecture; Phaidon; New York 1998

  9. Frampton K., Modern Architecture: a critical history, 1992 /2000/

  10. Giedion Sigfried.; Czas, przestrzeń, architektura – narodziny nowej tradycji; Arkady, Warszawa 1968

  11. Goessel P., Leuthaeuser Architektura XX wieku, Taschen 2006, ISBN 13: 978-83-89192-07-3

  12. Ikonnikow A.W.; Od architektury nowoczesnej do postmodernizmu; Arkady; W-wa 1988

  13. Jaroszewski Tadeusz S.; Od klasycyzmu do nowoczesności; PWN; 1996

  14. Miłobędzki Adam; Zarys dziejów architektury w Polsce; Arkady; 1968

  15. Naylor G.; Bauhaus; WAiF; Warszawa1977

  16. Ostrowska-Kębłowska Z; Architektura i budownictwo w Poznaniu w latach 1780- 1880; Warszawa, 1982

  17. Overy P.; De Stijl; WAiF, Warszawa 1979

  18. Pevsner Nikolaus; Historia architektury europejskiej; Arkady; Warszawa 1980; Tom II

  19. Skuratowicz Jan; Architektura Poznania 1890- 1918; Wydawnictwo Naukowe UAM; Poznań 1991

  20. Tołłoczko Z.; „Sen architekta” czyli o historii i historyźmie architektury XIX i XX wieku; Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej; Kraków 2002

  21. Turowski A.; W kręgu konstruktywizmu; WAiF; W-wa 1979

  22. Watkin David; Historia architektury zachodniej; Arkady; Warszawa, 2001

  23. Whitford F.; Bauhaus; Thames&Hudson; London 2003

  24. Wisłocka I.; Awangardowa architektura polska 1918-1939; Arkady; 1968

  25. Wujek J.; Mity i utopie XX wieku; Arkady; Warszawa 1986

Literatura uzupełniająca:

  1. Basista Andrzej, Opowieści budynków, Arkady, W-wa, 1999

  2. Koch Wilfried; Style w architekturze; Geo Center Świat Książki; W-wa, 1996 (RYSUNKI)

  3. Pevsner, Fleming, Honour; Encyklopedia architektury; WAiF; Warszawa 1992

  4. Słownik terminologiczny sztuk pięknych; red. PWN; W-wa, 1996

  5. Salvatori Mario; Dlaczego budynki stoją; Wydawnictwo Murator; 2001

Lektury wpisane „boldem” – to pozycje podstawowe

Metody oceny

1. Wykłady z przedmiotu Historia Architektury i Urbanistyki kończą się zaliczeniem w randze egzaminu w semestrach zimowych i egzaminem w semestrach letnich. Przewidziany jest termin zerowy zaliczenia i egzaminu oraz dwa terminy sesyjne, przy czym drugi jest terminem poprawkowym.

2. Egzamin i zaliczenie z przedmiotu Historia Architektury i Urbanistyki zawiera elementy wymagające rysunków wyjaśniających.

3. Oceny końcowe: 2,0; 3,0; 3,5; 4,0; 4,5; 5,0

Język wykładowy

Język polski




[1] Grubszą czcionką wyróżniono pozycje podstawowe